ANNE SÜTÜ KAÇ AYA KADAR VERİLMELİDİR VE YETERLİLİĞİ
NASIL ANLAŞILIR?
ü
Anne, mümkün olduğu kadar, ya da istediği kadar uzun süre bebeğini
emzirmelidir. Ancak anne sütü altıncı ayda doğum
ağırlığının 2 katı olmuş bebeğe yetmez. Genellikle
anne (bazı istisnalar dışında), ancak altıncı aya
kadar bebeğin normal büyüme ve gelişmesini
sağlayacak kadar süt üretir. Ayrıca, çok uzun süre
yalnız anne memesiyle beslenen bebek memeye
bağlanır, kaşıkla yemek istemez, değişik besinlerin
tadına ve kıvamına alışması zor olur. Anne sütü tek
başına büyüyen bebeğe yetmez, bebek diğer besinleri
de almak istemeyince büyüme ve gelişmesi yavaşlar,
hatta zamanla büyüme durur ve çocuk hastalanır.
Unutmayalım anne sütü ancak 6 aya kadar çocuğun tek
besinidir.
ü
Anne sütünün yeterliliği, en kolay yoldan çocuğun ağırlık kazanması
ile anlaşılır. Ayrıca, tok çocuk rahat uyur,
hastalanmadıkça huzursuz değildir. Sağlıklı bir
bebek anne sütü de yeterli ise doğumdan altıncı
ayına kadar her ay 400 ile 800 gram ortalama 500
gram ağırlık kazanır. Bebeğin aylık ağırlık kazanımı
6.aydan sonra biraz yavaşlar. Bu miktar 6-12 ay
arasında ayda 300-500 gram ortalama olarak 400 gram
kadardır.
ü
Çocuğun ağırlık artışı azalıyorsa, annenin sütü az geliyor
demektir. Çünkü, ağırlık artışındaki azalma kısa
süreli olarak çocuğun beslenme durumunu belirler.
Çocuğun boy uzunluğu, beslenme durumundaki kısa
süreli değişikliklerden fazla etkilenmez, uzun
süreli yetersiz beslenme durumunda boy uzaması
yavaşlar.
ü
Yenidoğan bebek için anne sütünün yerini tutan başka hiçbir mama
yoktur.
ü
Doğumdan sonra kendinize gelir gelmez emziriniz.
ü
İlk günler anne memesinden gelen ‘Ağız Sütü’ mutlaka bebeğe
verilmelidir.
ü
Bebek her ağladığında emzirilmelidir.
ü
Bebek iyi emiyor, büyüme ve gelişmesi düzgün gidiyorsa 4-6 aya
kadar hiçbir şey vermeyin.
ANNE SÜTÜ İLE BESLENME SIRASINDA ANNENİN SAĞLIK
DURUMU
ANNENİN
HASTALIKLARI:
ü
Nezle, ishal olan anne bebeğini emzirebilir. Aksine bu sırada anne
sütü ile bebeğe geçecek olan antikorlar, bebeği bu
hastalıklara karşı korumaktadır. Anne sütü vermeyi
engelleyen hastalıklar çok azdır. Bu hastalıklarda
anneden bebeğe bir geçiş söz konusu değildir. Ancak
annenin süt vermesi kendi sağlığı yönünden sakıncalı
olabilir. Örneğin ağır kalp yetmezliği, böbrek
yetmezliği vb. çok nadir görülen psikoz, ağır
depresyon durumlarında emzirme, annenin olumsuz
davranışları nedeniyle bebeğe zarar verebilir.
ü
Annenin idrar yolu enfeksiyonu anne sütü ile beslenmeye engel
değildir.
ü
Annede tüberküloz enfeksiyonu bebek için tehlikelidir. Ancak burada
anneden bebeğe anne sütü ile bulaşma söz konusu
değildir. Tehlike, bebek ile annenin temasından
kaynaklanır. Bu durumda annenin hemen tedavisine
başlanmalıdır. Bebeğe en kısa sürede BCG aşısı
yapılmalı ve emzirmeye devam edilmelidir. Anne
bebeği emzirirken yüzünü maske ile kapatmalıdır.
ANNEDE MEME İLTİHABI (MASTİT):
ü
Anne sütü verilmesine engel değildir. Mastit şişlik, ağrı,
kızarıklık ve ateş ile belirir. İltihap genellikle
enfeksiyöz kaynaklı değildir. Mastitli göğüste çok
ağrıya neden olmuyorsa anne bebeğini emzirmeye devam
eder. Çok ağrılı ise meme elle sağılarak süt bebeğe
verilir. Mastit sırasında anne sütü aniden
kesilirse, memede apse gelişebilir. Böyle bir
durumda emzirme sağlam göğüsle sürdürülür. Apseli
meme de sık aralıklarla boşaltılır.
MEME KANSERİ GELİŞEN ANNELERİN BEBEKLERİNİ
EMZİRMELERİNDE BİR SAKINCA YOKTUR.
ANNEDE İLAÇ TEDAVİSİ:
ü
Süt veren annelerde ilaçlar çok dikkatlice verilmelidir. İlaç
kullanan ve bebeğini emzirmek isteyen annenin
durumunu doktor değerlendirir.
ü
Doğum kontrol hapı kullanan anneler bebeklerini emzirmek isterlerse
yalnızca progesteron içeren hapları kullanmaları
gerekir. Genelde emziren annelere doğum kontrol hapı
kullanmamaları önerilir.
MENSTRUASYON:
ü
Adet gören annenin bebeğini emzirmesinde bir sakınca yoktur.
HAMİLELİK:
ü
Anne hamileliği sırasında bebeğini emzirebilir ancak beslenmesine
çok dikkat etmesi gerekir.
ANNENİN KÖTÜ ALIŞKANLIKLARI:
Emziren
annenin sigara içmesi sakıncalıdır. Çünkü sigara
içen annenin sütünde bebek için zararlı toksik
maddeler yüksek oranda bulunur. Yine emziren annenin
alkol almaması, çay ve kahve gibi içecekleri aşırı
miktarda ve yemekler ile tüketmemesi gerekir.
EMZİRDİĞİNİZDE;
ü
Doğumdan hemen sonra emzirmeye başlama ile annede
doğum sonrası kanamalar da azalacaktır.
ü
Her
gebe kadının vücudunda, hamilelik süresinde bebeğini
emzirebilmesi için gerekli değişimler olmaktadır. Bu
yüzden her anne emzirme yeteneğine sahiptir. Önemli
olan bu yeteneğini uygun şekilde kullanabilmektir.
ü
Loğusalık döneminde sütün bol bir şekilde gelmesi
için annenin yapması gereken iki konu vardır:
Bebeğini sık sık emzirmek ve bol miktarda sıvı
tüketmek.
ü
Sütün bol ve uzun süreli gelebilmesi için bebek her
istedikçe ve de sık sık emzirilmelidir.
ü
Emzirmede her iki göğüs birden kullanılmalıdır.
Daima bir önceki emzirmede kullanılan son göğüsten
başlanmalıdır.
ü
Emzirmede en rahat pozisyon seçilmeli ve bebeğin
başı ve gövdesi tam olarak anneye dönük olmalıdır.
ü
Emzirme meme başından değil, meme başı çevresindeki
koyu renkli kısmı kaplayacak şekilde
yaptırılmalıdır.
ü
Göğüs temizliğinde sık sık sabun kullanılmasından
kaçınılmalıdır.
ü
Bebekler doğduklarında hayatlarının ilk 4 gününde
kendilerine yetecek kadar vücutlarında yedek su ile
birlikte doğarlar. Bu nedenle anne sütü bollaşana
kadar dışardan su veya diğer içeceklerin verilmesine
gerek yoktur.
ü
Anne sütü, bebeklerin normal büyümesini ve
gelişimini sağlayacak en ideal yapıdadır. Hiçbir
yiyecek veya içecek
anne
sütünün yerini tutmaz.
ü
Anne
sütü
hastalıklardan koruyucudur.
Anne
sütü ile beslenen
bebeklerde ishal ve solunum sistemi hastalıkları çok
daha az görülür. Annenin ilk 4-5 günlük
sütü olan “Ağız
sütü”nün
(Kolostrum) bebeğe verilmesi çok önemlidir. Çünkü
ağız sütü adeta
bebeğin ilk aşısı gibidir.
ü
Gereksiz yere başlanan ek gıdalar sonucunda bebekler
kısa sürede anne
sütünü bırakabilirler.
ü
Anne
sütü temizdir ve
en uygun sıcaklıktadır.
ü
Anne
sütünü vermek için para harcamaya gerek yoktur, en
ekonomiktir.
ü
Bebek acıktığında anne
sütünü hemen verme imkanı olduğundan bebeğin mama
beklerkenki gibi ağlaması söz konusu değildir.
ü
Anne
sütü ile beslenen
bebeklerde alerjik hastalıklar çok daha az görülür.
ü
İlk 4 ay içerisinde bebeklere
anne
sütü dışında su
dahil hiçbir ek gıda verilmemelidir.
ü
Emzirme sırasında anne
ile bebek arasında aynı zamanda bir duygusal bağ
oluşur ve bu güven bağının, bebeklerin çocukluk
dönemlerini dahi olumlu yönde etkilediği
saptanmıştır.
ü
Bebeklerini emziren kadınlarda ileri yaşlarda göğüs
kanseri görülme riski azaldığı tesbit edilmiştir.
EMZİRME ve ANNE SÜTÜ
NEDEN ÖNEMLİDİR?
Anne
sütünün yararları ve emzirmenin önemi saymakla
bitmez. Emzirme son derecede sağlıklı ve doğal bir
yöntemdir. Her memeli canlı gibi insanlar da
yavrusunu doğumdan hemen sonra emzirmelidir.
İşte yapılan bilimsel çalışmalar sonucu ortaya çıkan
ve önemi her geçen gün artan emzirmenin yararları:
1.Dünya Hekimleri, WHO ve
UNICEF emzirmeyi öneriyor.
Anne
sütü ister
prematüre, ister hasta doğmuş olsun, tüm yeni
doğanlarda tercih edilmesi gereken beslenme
şeklidir. Amerikan Çocuk Hekimleri Akademisi'ne göre
emzirme en az 12 ay devam etmelidir, bu süreden
sonra isteğe bağlı olarak emzirme devam edilebilir.
Özellikle doğumdan sonra ilk 6 ayda, bebekler
anne
sütü haricinde hiç
bir ek gıdaya gereksinim duymazlar.
2. Emzirme kadınlara özel
bir durumdur ve
anne ile bebek
arasında güçlü bir duygusal bağ oluşmasını sağlar.
Bu güven bağı çocukluk dönemine kadar devam eder.
Emzirme ile anne
vücudundan "oksitosin" isimli hormon salgılanır. Bu
hormon hem sütün memelerden dışarı atılmasından
sorumludur hem de doğum sonrası rahmin
toparlanmasını kolaylaştırır. Aynı zamanda annelik
güdüsünün gelişmesine yardımcı olur ve
anne ile bebek
arasında güçlü bir bağ gelişmesini sağlar.
3. Emzirme bebeğin
duygusal gereksinimlerini karşılar.
Tüm bebekler kucaklanmayı ister. Çalışmalar kucakta
tutulmayan prematür bebeklerde ölüm riskinin daha
fazla olduğunu göstermektedir. Bir bebek için, kaç
aylık olursa olsun emzirme esnasındaki pozisyonundan
daha rahat bir duruş şekli yoktur. Bu bebeğin ruhsal
gelişimi için son derece önemlidir.
4.
Anne
sütü bebek için
mükemmel bir besin maddesidir.
Anne
sütü türe özgü bir
salgıdır ve başka hiçbir besin maddesi
anne sütünün
bebeğe sağladığı yararları sağlayamaz.
5. Emzirmemek annede meme
kanseri riskini arttırır.
Yapılan çalışmalarda emzirmenin meme kanseri riskini
azalttığı saptanmıştır. En az 24 ay emzirenlerde bu
azalma % 25 oranında olmaktadır. Emzirmeye genç
yaşlarda başlayanlarda bu azalma daha fazla
olmaktadır.
6.
Anne
sütü
her zaman hazırdır.
7.
Anne
sütünün sindirilmesi daha kolaydır.
Bebekler annelerinin sütünü diğer memeli hayvanların
sütüne göre daha rahat sindirebilirler. Bunun
muhtemel nedeni anne
sütünün içerdiği türe özgü bir enzimdir. İnek
sütünde daha fazla protein olmasına karşın sindirimi
daha zordur ve bebekler bütün bu proteinleri
kullanamazlar.
8. Mama ile beslenme kız
bebeklerin ileride meme kanseri olma riskini
arttırmaktadır.
Bebekliklerinde anne
sütü yerine mama
ile beslenen kız çocukların ileriki yaşamlarında
meme kanserine yakalanma riski
anne
sütü alanlara göre
%25 artmaktadır.
9.
Anne
sütü
mekonyumun atılmasını kolaylaştırır.
Bebekler barsaklarında “mekonyum” adı verilen koyu
kıvamlı yapışkan bir madde ile doğarlar.
Anne
sütü mekonyumun
barsaklardan atılmasını kolaylaştırır.
10. Mama ile beslenme
daha düşük zeka düzeyi ile bağlantılıdır.
Yapılan araştırmalarda bebekliklerinde
anne
sütü ile beslenen
gençlerin mama ile beslenenlere göre zeka
düzeylerinin daha yüksek olduğu ve okulda daha çok
başarı gösterdikleri saptanmıştır.
11. Emzirme Crohn
hastalığına karşı koruma sağlar.
Emzirme ciddi bir barsak hastalığı olan “Crohn
hastalığı”na karşı koruyucudur. Crohn hastalığı
barsakların enflamatuar bir rahatsızlığıdır.
12. Emzirme sayesinde
annenin doğum sonrası kilo vermesi kolaylaşır.
Emziren anneler günde 500 kalori fazladan harcarlar.
Bu da kilo vermeyi kolaylaştıran bir etkendir.
13. Emzirme doğum sonrası
kanamaları azaltır.
Emzirme ile salgılanan oksitosin hormonu rahmin
kasılmasını sağlarken açık olan kan damarlarının da
kapanmasına yardımcı olur ve bu sayede doğum sonrası
kanamalar azalır.
14.
Emzirme doğum sonrası annenin rahminin küçülmesini
kolaylaştırır.
Emzirmeyen annelerin rahimleri doğum öncesindeki
boyutlarına asla dönemez. Her zaman eskisinden biraz
daha büyük kalır.
15. Pre-term süt
özellikle erken doğan bebekler için tasarlanmıştır.
Zamanından önce doğum yapan annelerin
sütü, miadında
doğum yapanlardan daha farklıdır. Bu dönemde süt
"ağız" adı da verilen ilk süte yani "kolostruma"
benzer ve erken doğan bebeğin sağlığı için
gereklidir. Mikroplara karşı antikor ve protein
deposu olan kolostrum bebeğin adeta bir “ilk aşısı”
dır.
16.
Anne
sütü
bağışıklık ile ilgili maddeler içerir ve bebeğin
bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır.
17. Mama ile beslenen
bebeklerde tip 1 diabet riski artar.
Yapılan çalışmalarda çocukluk döneminde fazla
miktarda inek sütü
içen kişilerde bu süte karşı antikorların yüksek
olduğu ve bu durumun da insüline bağımlı diabet
riskini arttırdığı bulunmuştur.
18. Emzirme
“endometriozis” gelişimini azaltır.
19. Emzirme annede
yumurtalık kanseri riskini azaltır.
Araştırmalar emziren annelerin ileriki yaşamlarında
over kanserine yakalanma riskinin emzirmeyenlere
göre daha düşük olduğunu göstermektedir.
20. Emzirmeme annede
endometrium kanseri riskini arttırır.
Araştırmalar emziren annelerin ileriki yaşamlarında
over kanserine yakalanma riskinin emzirmeyenlere
göre daha düşük olduğunu göstermektedir.
21. Mama bebekte alerji
gelişme şansını arttırır.
Mama ile beslenen bebekler
anne
sütü ile
beslenenlere göre daha yüksek oranda alerjik bünyeye
sahiptirler.
22. Mama "ani bebek ölümü
sendromu" riskini arttırabilir.
Hiçbir sebep olmadan bebeklerin aniden ölümü "ani
bebek ölümü sendromu" olarak adlandırılır. Mama ile
beslenen bebeklerde bu risk daha yüksek bulunmuştur.
23.
Anne
sütü
bebekte kulak enfeksiyonları sıklığını azaltır.
24.
Anne
sütü
bebekte astım ve diğer alerjik hastalıkların görülme
riskini ve sıklığını azaltır.
25.
Anne
sütü
bebeği ishale karşı korur.
26.
Anne
sütü
bebeği "bakteriyel menenjite" karşı korur.
27. Anne
sütü
bebeği "solunum sistemi enfeksiyonlarına" karşı
korur.
28. Anne
sütü
bebeği bazı "lenfoma" türlerine karşı korur.
29. Anne
sütü
bebeği "juvenil eklem romatizma"sına karşı korur.
30. İnek sütü
barsaklar açısından irritandır (tahriş edici
etkide).
31. Anne
sütü
bedavadır.
32. Mama ile beslenen bebekler ileriki
yaşantılarında şişmanlık açısından daha fazla risk
altındadır.
33.
Anne
sütü
bebeği bazı "görme kusurlarına" karşı korur.
Bangladeş’de yapılan bir çalışmada emzirmenin, hem
kırsal hem de kentsel alanda yaşayanlarda gece
körlüğüne karşı koruyucu bir faktör olduğu
saptanmıştır. Bebeğin yaşantısının ilk 24 ayında en
önemli A vitamini kaynağı annesinin sütüdür.
34.
Anne
sütü
aşıların etkinliğini arttırır.
Anne
sütü ile beslenen
bebeklerde, aşılardan sonra görülen bağışıklık
cevabının daha güçlü olduğu saptanmıştır.
35. Emzirme doğal bir
gebelikten korunma yöntemidir.
Uygun şekilde yapılan bir emzirme gebelikten en az 3
ay süreyle gebelikten korunmayı sağlar.
36.
Anne
sütü
ile beslenen bebekler daha az doktora gider.
Anne
sütü ile beslenen
bebekler genel olarak daha sağlıklı oldukları için
daha az doktora gitme gereksinimi görülür.
37. Emzirme annede
ileride kemik erimesi şansını azaltır.
Bulgular emzirmeyen kadınlarda kemik erimesinin 4
kat fazla görüldüğünü ortaya koymuştur.
38.
Anne
sütü
daha iyi sosyal gelişim sağlar.
Anne
sütü ile beslenen
bebeklerin psikomotor ve sosyal gelişimi mama ile
beslenenlere göre belirgin derecede daha iyidir.
39.
Anne
sütü
her zaman uygun konsantrasyonda besin maddesi
içerir.
40.
Anne
sütü
bebek için doğal bir sakinleştiricidir.
Anne sütünün
içerdiği bazı kimyasal maddeler bebeğin daha kolay
uykuya dalmasına yardımcı olur. Sinirli bebekler
daha kolay sakinleşir.
41. Emzirmek mama
hazırlamaya göre kolaydır.
42.
Anne
sütü
çevre ile barışıktır.
Emzirme, şişe, kutu, paket gibi atık maddeler
içermediğinden çevre ile dosttur.
43.
Anne
sütü
ağrı kesicidir.
Anne
sütü içerisinde
bulunan “endorfinler” bebek için doğal bir ağrı
kesici görevi görür.
44.
Anne
sütü
her zaman temizdir.
45. Emzirme bebeğin diş
sağlığı için yararlıdır.
Memeden emmek, biberondan emmeye göre bebeğin diş ve
çene gelişimi için daha uygundur. Memeden emerken
biberona göre 60 kat fazla enerji harcayan bebeğin
çene kasları daha kuvvetli olur. Düzgün gelişen bir
çenede çıkan dişler daha düzgün ve sağlıklı olur.
46.
Anne
sütü
alan bebeklerde "reflü" daha az görülür
Emziren annelerin bebeklerinde mide içeriğinin yemek
borusuna kaçması (reflü) daha kısa süreli ve daha az
olur.
47. Emzirme annenin
kendine olan saygısını güçlendirir.
48. Anne
sütü
her zaman uygun sıcaklıktadır.
49. Anne
sütü
sentetik hormonlar içermez, tamamen doğaldır.
EMZİRME NE ŞEKİLDE
YAPILMALIDIR?
Emzirmeye, doğum şekli normal veya sezaryen olsun,
mümkün olduğunca doğumdan hemen sonra başlanmalıdır.
Çünkü saatler süren doğum eylemi sonrası dünyaya
gelen bebek yorgundur ve acıkmıştır.
Her gebe kadının vücudunda, hamilelik süresinde
bebeğini emzirebilmesi için gerekli değişimler
olmaktadır. Bu yüzden her
anne emzirme yeteneğine sahiptir. Önemli olan
bu yeteneğini uygun şekilde kullanabilmektir.
Loğusalıkta annenin dikkat etmesi gereken iki
önemli konu vardır. Bunlardan birisi sık olarak sıvı
tüketmek, bir diğeri ise emzirmek…
Sütün
bol ve uzun süreli gelebilmesi için bebek her
istedikçe ve de sık sık emzirilmelidir.
Emzirmede her iki göğüs birden
kullanılmalıdır. Daima bir önceki emzirmede
kullanılan son göğüsten başlanmalıdır.
Emzirmede en rahat pozisyon seçilmeli ve
bebeğin başı ve gövdesi tam olarak anneye dönük
olmalıdır.
Emzirme meme başından değil, meme başı
çevresindeki koyu renkli kısmı kaplayacak şekilde
yaptırılmalıdır.
Göğüs temizliğinde sık sık sabun
kullanılmasından kaçınılmalıdır.
Bebekler doğduklarında hayatlarının ilk 4
gününde kendilerine yetecek kadar vücutlarında yedek
su ile birlikte doğarlar. Bu nedenle
anne
sütü
bollaşana kadar dışardan su veya diğer içeceklerin
verilmesine gerek yoktur.
Gereksiz yere başlanan ek gıdalar sonucunda
bebekler kısa sürede
anne
sütünü bırakabilirler.
İlk 4 ay içerisinde bebeklere
anne
sütü
dışında su dahil hiçbir ek gıda verilmemelidir.
"Her açıdan sağlıklı bir
anne
ve sağlıklı bir bebek sahibi olmak için
bebeğinizi düzenli olarak emzirin"
